مقررات تولید بذر گیاهان علوفه ای
 
 
 
     تولید بذر استاندارد همانند هر محصول استاندارد دیگری باید بر طبق مقررات خاص تولید شود تا قابلیت تایید و درافت گواهی استاندارد را داشته باشد. مقررات تولید بذر هر یک از محصولات بنا به نوع گونه گیاهی، شیوه تکثیر گونۀ  گیاهی، ویژگی های ژنتیکی، تکنولوژی تولید بذر رقم و مراقبت های لازم برای دارا بودن شرایط استاندارد، برای هر یک از محصولات متفاوت و ویژه آن محصول است. از این رو مطالعه مقررات تولید بذر هر محصول علیرغم داشتن تجربه تولید سایر محصولات از ضروریات می باشد. 
    مقررات تولید بذر شامل شرایط دریافت مجوز تولید بذر محصول، استانداردهای ملی بذر آن محصول، راهنمای فنی کنترل و نظارت مزرعه که مراقبت های مزرعه و فراوری بذر را توضیح می دهد و نام و مشخصات ارقامی که بذر آن ها قابل تکثیر است (قرار داشتن در فهرست ملی ارقام) می باشد. در ادامه مقررات تولید بذر گیاهان علوفه ای به تفکیک چهار گروه اصلی ذرت هیبرید، سورگوم، ارزن ها و لگوم های علوفه ای ارائه شده اند.
 
 
 

مقررات تولید بذر ذرت هیبرید
     مزرعه تولید بذر ذرت هیبرید با کاشت دو پایه والدینی نر و ماده (یا به اصطلاح والد پدری و والد مادری) با الگوهای کشت معین شده در دستورالعمل تولید بذر هر یک از ارقام زراعی ذرت ایجاد می شود. وجود دو پایه نر و ماده در مزرعه تولید بذر با خصوصیات رشد و نمو متفاوت، مراقبت های مزرعه تکثیری را برای تولیدکنندۀ بذر پیچیده تر از سایر محصولات غیرهیبرید می نماید. از جمله مهم ترین این مراقبت ها، کنترل گرده افشانی با حذف گل آذین نر دارای گرده از بوته های مادری (تاسل کشی و فرتیل کشی) است که لازم است پیش از اینکه هرگونه گرده ای از این گل آذین ها خارج شود، نسبت به حذف آن اقدام نمود. آمارها نشان می دهد، 70 درصد مزارع تولید بذر ذرت هیبرید حذف شده از چرخه تولید بذر، بدلیل عدم مراقبت کافی در رعایت استاندارد حذف گل آذین نر بوته های مادری اتفاق افتاده است. حداکثر تعداد مجاز بوته مادری در حال گرده افشانی در استاندارد ملی بذر ذرت هیبرید معین شده است و مشاهده درصد تاسل گرده دار بیشتر از استاندارد بلافاصله باعث حذف مزرعه می شود که به معنای عدم دریافت گواهی مزرعه می باشد و تولیدکننده ملزم به حذف تمام یا قطعه غیر استاندارد مزرعه (با حذف دستی یا چاپر کردن مزرعه) پیش از تکمیل گرده افشانی خواهد بود.
 
     از دیگر مراقبت های مهم مزرعه تولید بذر ذرت هیبرید می توان به برقرار ماندن فاصله ایزولاسیون از مزارع غیربذری یا مزارع بذری رقم متفاوت در زمان گرده افشانی، حذف بوته های خارج از تیپ (اوت کراس) در ردیف های نر و ماده پیش از آغاز گرده افشانی و نیز حذف ردیف های پدری حداکثر دو هفته پس از پایان یافتن گرده گیری بوته های مادری اشاره نمود. حد مجاز برای هر یک از این موارد در استانداردهای ملی بذر ذرت هیبرید معین شده است.
 
ارقام ذرت مندرج در فهرست ملی ارقام گیاهی
آشنایی با تولید بذر گواهی شده و فرایند آن 
 

مقررات تولید بذرسورگوم

     ارقام سورگوم موجود در کشور به دو صورت آزادگرده افشان (OP) و هیبرید هستند. در مزرعه تولید بذر ارقام آزادگرده افشان، کاشت در مزرعه طبق دستورالعمل تولید رقم انجام می شود و اجازه گرده افشانی آزاد به بوته های سورگوم داده می شود ولی بوته های خارج از تیپ باید قبل از آزادکردن گرده، حذف شوند. همچنین سایر موارد استاندارد از جمله فاصله ایزولاسیون از ارقام دیگر و سورگوم دانه ای و نیز مبارزه با علف های هرز غیر مجاز باید رعایت گردد.

     مزرعه تولید بذر ذرت هیبرید با کاشت دو پایه والدینی نر و ماده (یا به اصطلاح والد پدری و والد مادری) با الگوهای کشت معین شده در دستورالعمل تولید بذر هر یک از ارقام زراعی ایجاد می شود. با توجه به استفاده از سیستم نرعقیمی سوتوپلاسمی در والد مادری سورگوم، باید بوته های مادری دارای گرده به عنوان بوته های خارج از تیپ از مزرعه حذف و درصد آن به زیر حداکثر مجاز برسد. حداکثر تعداد مجاز بوته مادری در حال گرده افشانی در استاندارد ملی بذر ذرت هیبرید معین شده است و مشاهده درصد بوته های خارج از تیپ بیشتر از استاندارد بلافاصله باعث حذف مزرعه می شود که به معنای عدم دریافت گواهی مزرعه می باشد و تولیدکننده ملزم به حذف تمام یا قطعه غیر استاندارد مزرعه (با حذف دستی یا چاپر کردن مزرعه) پیش از تکمیل گرده افشانی خواهد بود. حذف ردیف های پدری حداکثر پس از پایان یافتن گرده گیری بوته های مادری نیز از جمله اقدامات لازم برای تولید بذر هیبرید سورگوم می باشد. حد مجاز برای هر یک از این موارد در استانداردهای ملی بذر سورگوم معین شده است.
 
  
شرایط و مدارک لازم برای دریافت مجوز تولید بذر سورگوم
راهنمای فنی کنترل مزارع تولید بذر سورگوم (در دست بازنگری)
شرکت های دارای امتیاز ارقام سورگوم
شرکت های تولیدکنندۀ بذر سورگوم
ارقام سورگوم مندرج در فهرست ملی ارقام گیاهی
 آشنایی با تولید بذر گواهی شده و فرایند آن
 

مقررات تولید بذر ارزن ها
     ارزن ها گروهی از گیاهان زراعی از خانواده گندمیان (گرامینه یا پواسه) هستند که به گیاهانی از جنس و گونه های کاملا متفاوت تعلق دارند. ارزن ها از نظر تکنولوژی تولید بذر به دو گروه خودگشن و دگرگشن و از نظر اندازه بذردو گروه ارزن های ریز (در ایران دو گونۀ ارزن معمولی یا پروسو، ارزن دم روباهی کشت و کار می شوند) و ارزن مرواریدی تقسیم می شوند.

     مزرعه تولید بذر ارزن‌ خودگشن حداقل سه بار در مراحل انتخاب زمین تا کشت، ابتدا تا انتهای گلدهی و برداشت تا کیسه‌گیری مورد بازدید قرار می‌گیرد. تولیدکنندۀ یذر باید شرایط استاندارد مربوط به تناوب زراعی، وجود سایر ارقام و گونه های گیاهی و آلودگی به علف های هرز سمج را در مزرعه تامین نماید. این شرایط برای طبقات مختلف بذر در استاندارد ملی بذر ارزن های خودگشن تعیین شده است.اطلاعات کامل درباره مواردی که ناظرین تولید بذر در طی بازدید و نظارت مزارع تولید بذر ارزن ها بررسی می نمایند را در راهنمای فنی کنترل مزارع تولید بذر ارزن مطالعه کنید.

    باتوجه به اینکه به تازگی اولین رقم ارزن مرواریدی معرفی شده است، استاندارد ملی بذر ارقام دگر گشن ارزن در دست تدوین است   
ارقام ارزن دم روباهی مندرج در فهرست ملی ارقام گیاهی
 آشنایی با تولید بذر گواهی شده و فرایند آن
 

مقررات تولید بذر لگوم های علوفه ای
     لگوم های علوفه ای شامل گروهی از گیاهان علوفه ای هستند که از نظر گیاه شناسی در گروه لگومینوز قرار دارند. در حال حاضر مقررات فنی تولید بذر محصولات یونجه، شبدرقرمز، شبدر لاکی، شبدر برسیم، اسپرس از این گروه تدوین و تولید بذر آن ها انجام می شود و مقررات فنی تولید بذر ماشک، خلر و نخود علوفه ای در دست تدوین است.
 
     لگوم های علوفه ای با درجات مختلف دگرگشن هستند و گرده افشانی و تشکیل بذر در آنها نیاز به مراقبت های خاص و تکنیک ویژه ای دارد. به همین دلیل جمعیت های این گیاهان دارای تنوع زیادی است. بذر این محصولات از نظر اندازه ریز بوده و به دلیل مشابهت اندازه یا فرم با علف های هرز فرایند بوجاری آنها نیازمند امکانات سخت افزاری، دانش فنی و دقت زیادی است. به عنوان مثال؛ گرده افشانی و تلقیح در مزرعه تولید بذر یونجه به دلیل فرم گل، نیاز به انجام عملیات تریپینگ دارد که در طی آن پرچم ها از فضای بسته گل خارج شده و گرده آماده انتقال می شوند. تریپینگ موفق نیازمند زنبورهایی بنام برگ بر است و در غیاب آن چند نوبت طناب کشی و استفاده از کندوی زنبور عسل است. انجام نشدن این عملیات میزان بذر تولید شده را به شدت کاهش می دهد. فراوری بذر یونجه نیز به دلیل مشابهت اندازه با علف هرز انگل سس نیازمند سس گیری با استفاده از جداکنندۀ استوانه ای و سس گیر مغناطیسی است تا محصول نهایی از نظر خلوص فیزیکی و پاک بودن از علف های هرز، شرایط استاندارد بذر را کسب نمایند.
 
    اغلب لگوم های علوفه ای که در کشور کشت و کار می شوند، رقم زراعی نیستند. بلکه توده های بومی مناطق ایران می باشند که بدلیل نداشتن شرایط ژنتیکی مورد نیاز برای ثبت در فهرست ملی ارقام، به این فهرست راه نیافته اند. از این رو همانند ارقام زراعی، امکان دریافت گواهی بذر ارقام تجاری را  ندارند. به عنوان جایگزین این گواهی، نوع دیگری از گواهی بذر برای توده های بومی و محلی تمهید شده است که به گواهی محدود شناخته می شود. برای آشنایی بیشتر با گواهی محدود، مقررات گواهی محدود بذر توده های بومی و محلی را مطالعه نمایید.
 
 
استاندارد ملی تولید بذر ماشک، خلر (در دست تدوین)
استاندارد ملی تولید بذر نخود علوفه ای (در دست تدوین)
راهنمای فنی کنترل مزارع تولید بذر لگوم های علوفه ای
شرکت های دارای امتیاز ارقام لگوم های علوفه ای
شرکت های تولیدکنندۀ بذر لگوم های علوفه ای
ارقام لگوم های علوفه ای مندرج در فهرست ملی ارقام گیاهی
 آشنایی با تولید بذر گواهی شده و فرایند آن
  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
تاریخ به روز رسانی:
1398/11/16
تعداد بازدید:
1094
کلیه حقوق محتوای این سایت متعلق به مؤسسه تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال می باشد.
Powered by DorsaPortal