نظارت بر ایجاد و نگهداری هسته‌های اولیه

هسته‌های اولیه و باغات مادری

هسته‌های اولیه به‌عنوان یکی از ارکان اساسی در نظام تولید نهال گواهی‌شده، نقش مهمی در حفظ اصالت ژنتیکی، سلامت و کیفیت مواد تکثیری و در نهایت تولید نهال استاندارد و گواهی‌شده دارند. ازاین‌رو، ایجاد و نگهداری این هسته‌ها باید در شرایط مناسب و تحت نظارت مؤسسه تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال انجام شود.

 

مکان یابی و شناسایی مناطق مستعد

با توجه به اهمیت هسته‌های اولیه و باغات مادری در تأمین اندام‌های تکثیری مورد نیاز، از جمله قلمه و پیوندک، این هسته‌ها باید در مناطق مناسب و مستعد احداث شوند. مناطق موردنظر با توجه به شرایط اقلیمی، خاک، آب، سلامت و وضعیت بهداشتی منطقه، امکان مدیریت و کنترل عوامل خسارت‌زا و سایر الزامات فنی، توسط مؤسسه تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال شناسایی و معرفی می‌شوند.

 

صدور مجوز ایجاد و فعالیت

متقاضیان ایجاد هسته‌های اولیه و باغات مادری پس از بررسی سوابق، امکانات، شرایط محل و توانمندی‌های فنی، توسط مؤسسه مورد ارزیابی قرار می‌گیرند. در صورت احراز شرایط و رعایت ضوابط و الزامات تعیین‌شده، مجوز فعالیت برای متقاضی صادر می‌شود.
دانلود ضوابط و دستورالعمل صدور مجوز تولید نهال گواهی شده درختان میوه


نظارت بر ایجاد هسته‌های اولیه

نظام گواهی نهال در کشورهای دارای صنعت باغبانی پیشرفته از جایگاه ویژه­ای برخوردارست. این نظام تضمین کیفیت نهال که مهمترین نهاده بخش باغبانی است را تحت پوشش قرار می دهد. بر این اساس مواد اولیه تکثیری برای تولید نهال، از لحاظ اصالت ژنتیکی کاملاً تثبیت شده و از نظر سلامت عاری از هر گونه بیماری خطرناک و شناخته شده می باشند.

باغات مادری تولید کننده اندام های تکثیری سالم و اصیل برای نهالستانها خواهند بود.  بنابراین، اهمیت جایگاه باغات مادری در فرایند تولید نهال گواهی شده کمتر از جایگاه مواد پایه نیست. از این رو، دو طبقه در کنار هم از اهمیت بسیار بالایی برخوردارند و در نظام کنترل و گواهی نهال حائز توجه بسیار می باشند.

ایجاد هسته‌های اولیه باید بر اساس ضوابط و دستورالعمل‌های فنی مربوط و با استفاده از مواد گیاهی دارای اصالت و وضعیت بهداشتی مورد تأیید انجام شود. در این مرحله، مؤسسه بر نحوه تأمین و انتقال مواد تکثیری، مشخصات و اصالت پایه‌ها و ارقام، نحوه کاشت و استقرار گیاهان و رعایت الزامات فنی و بهداشتی نظارت می‌کند.

دانلود فایل دستورالعمل احداث باغ مادری 

نظارت بر نگهداری و بهره‌برداری

پس از ایجاد هسته‌های اولیه، وضعیت آن‌ها به‌صورت دوره‌ای مورد بازرسی و ارزیابی قرار می‌گیرد. رعایت اصول مدیریت باغ، حفظ سلامت و وضعیت بهداشتی گیاهان، جلوگیری از اختلاط ارقام و حفظ اصالت ژنتیکی، حذف یا اصلاح موارد نامطلوب و رعایت ضوابط مربوط به برداشت و استفاده از اندام‌های تکثیری از جمله موارد مورد توجه در فرآیند نظارت است.

همچنین اندام‌های تکثیری تولیدشده در هسته‌های اولیه، از نظر اصالت، سلامت و انطباق با الزامات تعیین‌شده، تحت کنترل و نظارت قرار می‌گیرند تا مواد اولیه مناسب برای مراحل بعدی تکثیر و تولید نهال گواهی‌شده تأمین شود.

 

بازرسی و اقدامات اصلاحی

بازرسی‌های دوره‌ای هسته‌های اولیه با هدف اطمینان از استمرار شرایط مطلوب و رعایت الزامات فنی انجام می‌شود. در صورت مشاهده هرگونه مغایرت یا نقص، اقدامات اصلاحی لازم به متقاضی اعلام و اجرای آن‌ها پیگیری خواهد شد. در مواردی که شرایط هسته اولیه با الزامات تعیین‌شده مطابقت نداشته باشد، مؤسسه مطابق ضوابط و مقررات مربوط، نسبت به تعیین تکلیف فعالیت و مواد تکثیری تولیدشده اقدام خواهد کرد.

بدین ترتیب، نظارت مستمر بر ایجاد و نگهداری هسته‌های اولیه، ضمن کمک به حفظ اصالت و سلامت مواد گیاهی، زمینه تأمین اندام‌های تکثیری با کیفیت و در نهایت تولید نهال گواهی‌شده و دارای هویت ژنتیکی و بهداشتی مشخص را فراهم می‌کند.