معرفی رقم جدید گیاهی

  ارقام جدید گیاهی حاصل بهنژادی علمی و مدرن شالودۀ اصلی صنعت بذر بوده و بی تردید مهمترین خروجی سرمایه­ گذاری در بخش کشاورزی به شمار می­روند. سرمایه‌گذاری در تولید ارقام جدید گیاهی که حاصل سال­ ها تلاش جمعی به‌نژادگران و صرف مبالغ هنگفت بودجه می‌باشند، زمانی اقتصادی خواهد بود که این ارقام از طریق یک فرآیند شفاف، کارآمد و موثر معرفی و تجاری سازی وارد عرصه تولید شده و مورد استقبال بهره‌برداران قرار گیرند. از آنجا که همه‌ساله تعداد قابل توجهی رقم جدید گیاهی توسط مؤسسه‌های تحقیقاتی دولتی، دانشگاه ­ها و شرکت­ های خصوصی در دنیا تولید می‌شود، لازم است نظامی برای غربالگری ارقام جدید متناسب با شرایط اقلیمی، نظام­های بهره‌برداری و خواست مصرف‌کننده وجود داشته باشد تا بهترین‌ها وارد عرصه تولید کشور شوند. 

بند ۲ آیین نامه معرفی رقم شرایط معرفی ارقام باغی و سبزی و صیفی را صرفا انجام آزمون های تمایز، یکنواختی و پایداری ذکر کرده است. اما در خصوص ارقام زراعی علاوه بر آزمون مذکور، انجام آزمون تعیین ارزش زراعی  (VCU) نیز از الزامات معرفی رقم می باشد هدف از انجام چنین آزمون­ هایی، تعیین مزیت و برتری رقم جدید گیاهی اصلاح شده یا وارداتی در مقایسه با ارقام تجاری رایج فعلی و کسب اطمینان نسبی از سازگاری و تطابق رقم جدید با مناطقی است که برای کشت آنها توصیه می‌گردد. ساختار آزمون­ های تعیین ارزش زراعی به گونه‌ای است که علاوه بر تعیین پتانسیل تولید رقم جدید (در مقایسه با ارقام موجود و رایج)، واکنش رقم جدید به تنش­ های زنده و غیرزنده اصلی و محدودکننده رشد نیز باید تعیین گردد. 

انجام آزمون­ های تعیین ارزش زراعی یکی از اصلی‌ترین پیش‌نیازهای تجاری‌سازی ارقام جدید زراعی است (تبصره ۲ ماده ۲ آئین‌نامه معرفی ارقام گیاهی) که همزمان یا پس از انجام آزمون­ های تمایز، یکنواختی و پایداری (DUS) توسط مؤسسه تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال انجام می‌شود (تبصره ۳ ماده ۲ آیین نامه معرفی رقم). انجام آزمون ­های تیپ برای ارقام جدید متقاضی تجاری‌شدن ضمن صیانت رقم جدید از ثبت دوباره توسط اشخاص دیگر و تهیه اطلاعات مورفولوژیک در دعاوی حقوقی احتمالی، نیاز اطلاعاتی بازرسین مزرعه را در صورت تولید بذر رقم جدید در داخل کشور تامین می‌نماید. در صورتیکه رقم پس از انجام آزمون ­های فنی یاد شده مورد تایید قرار گیرد، مطابق ماده ۵ آیین نامه، نام آن در فهرست ملی ارقام گیاهی کشور منتشر شده و اجازه تکثیر (در مورد ارقام خارجی اجازه واردات و تکثیر) می­ یاید. لازم به ذکر است چنانچه آزمون های تمایز، یکنواختی و پایداری قبلا در یکی از کشورهای عضو کنوانسیون UPOV انجام شده باشد با تکمیل و ارائه فرم درخواست گزارش آزمون تیپ، به هزینه متقاضی از دستگاه همکار خارجی دریافت خواهد گردید و نیاز به انجام آزمون DUS توسط موسسه نمی باشد. 

به منظور تسهیل در امر معرفی ارقام جدید سبزی و صیفی، تبصره ۴ ماده ۲ آیین نامه معرفی رقم، امکان انجام همزمان تجاری سازی و آزمون تمایز، یکنواختی و پایداری (DUS) برای آن دسته از ارقامی که فاقد گزارش آزمون در کشورهای خارجی عضو کنوانسیون می باشند را فراهم نموده است. متقاضیان استفاده از این تبصره، ضروری است علاوه بر تکمیل و ارائه اظهارنامه و پرسشنامه فنی، فرم ویژه استفاده از تبصره مذکور را نیز تکمیل و ضمیمه اظهارنامه معرفی رقم نمایند. 

متقاضیان واردات تجارتی بذر ارقام جدید گیاهی لازم است قبل از هر اقدام، ضمن مراجعه به مؤسسه تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال، با تکمیل اظهارنامه مربوطه نسبت به تحویل بذرهای مورد نیاز در موعد مقرر اقدام نمایند.  مؤسسه حسب ضوابط قانونی، اقدام به ترخیص محموله‌های بذری خواهد نمود که ضمن دارا بودن حداقل کیفیت مطابق استانداردهای ملی، روال قانونی تجاری شدن را طی نموده باشند.